از سفيان پسر عيينه رسيده كه گفته: شنيدم ابو عبد اللَّه (امام صادق، عليه السّلام) ميفرمود: علم و دانائى همه مردم را (كه بايد آن را بدانند) در چهار چيز يافتم: اوّل آنها اينكه پروردگارت را بشناسى، و دوّم اينكه بشناسى چه چيز در (ساختمان وجود و هستى) تو بكار برده، و سوّم اينكه بشناسى چه چيز از تو خواسته است، و چهارم اينكه بشناسى چه چيز تو را از دين و آئينت بيرون ميبرد.

از حضرت ابو عبد اللَّه (امام صادق، عليه السّلام) رسيده كه فرموده: عربيّت و آنچه را كه عرب با آن سخن ميگويد ياد گيريد، زيرا عربيّت سخن خدا است كه بوسيله آن با آفريده‏شدگانش (پيغمبران) سخن ميگويد.

 مردى بحضرت ابو عبد اللَّه (امام صادق، عليه السّلام) گفت: مرا پسرى است دوست دارم حلال و حرام را از تو پرسيده از آنچه اراده نكرده و نخواسته نپرسد (اين دوست داشتن من او را چگونه است)؟ آن مرد گفته: حضرت فرمود: و آيا مردم چيزى را سؤال كرده و ميپرسند كه افضل و برتر از حلال و حرام باشد؟. (2) مرحوم مجلسىّ ميفرمايد: از چيزى كه اراده نكرده و نخواسته است يعنى چيزى كه مقصود او نبوده و بآن نيازمند نميباشد.

از اسحاق پسر عمّار رسيده كه گفته: شنيدم ابا عبد اللَّه (امام صادق، عليه السّلام) ميفرمود: كاش تازيانه‏ها بر سرهاى اصحاب و ياران من بود (و آنان را ميزدند) تا اينكه در حلال و حرام دانا گردند.

از حضرت ابى عبد اللَّه (امام صادق، عليه السّلام) رسيده كه فرموده: يك خبر و آگهى در باره حلال و حرام كه آن را از شخص صادق و راستگوئى فراگيرى بهتر است از دنيا و آنچه در دنيا است از طلا يا نقره.

از حضرت ابى جعفر (امام محمد باقر، عليه السّلام) رسيده كه فرموده: در حلال و حرام دانا شويد (آنها را ياد گيريد) و گر نه شما اعراب و بيابان‏نشينان هستيد. مرحوم مجلسىّ ميفرمايد: يعنى شما در جهل و نادانى باحكام شرعيّه مانند اعراب ميباشيد كه خدا در باره ايشان فرموده: الْأَعْرابُ أَشَدُّ كُفْراً وَ نِفاقاً تا آخر آيه (سوره 9 آيه 97 يعنى كفر و نگرويدن و نفاق و دوروئى اعراب و بيابان‏نشينان «از كفر و نفاق شهرنشينان» سختتر است زيرا آنان مانندحيوان وحشى و بيابانى هيچ گاه فرمانبر و رام كسى نشوند») و اعراب، باديه و بيابان‏نشينان‏اند كه مفرد براى آن نيست، و جمع آن اعاريب است.

از مردى رسيده كه شنيد حضرت ابا عبد اللَّه (امام صادق، عليه السّلام) ميفرمود: طلب و درخواست دنيايت تو را از طلب دين و آئينت مشغول نساخته و بكارى وادار ننمايد، زيرا خواهان دنيا بسا اينكه آن را درك كرده و دريابد، و بسا اينكه از دستش رفته پس بسبب آنچه از دنيا از دست داده هلاك و تباه گردد.

مرحوم مجلسىّ ميفرمايد: يعنى هلاك و تباه گردد براى رها نمودن طلب دين بسبب طلب نمودن چيزى از دنيا كه آن را هم درنيافته پس در دو سرا (دنيا و آخرت) ضرر و زيان برده (زيرا آخرت را كه طلب ننموده و دنيا را كه طلب نموده درك نكرده).

از ابو بصير رسيده كه گفته: شنيدم ابو جعفر (امام محمّد باقر، عليه السّلام) ميفرمود: وَ مَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً (سوره 2 آيه 269 يعنى) و هر كه را حكمت و دانش داده شود خير و نيكى بسيار (در دنيا و آخرت) باو داده شده. آن حضرت فرمود: حكمت شناختن امام و دورى گزيدن از گناهان بزرگى است كه خدا آتش (دوزخ) را بر (بجا آورنده) آنها واجب و لازم گردانيده است. (2) مرحوم مجلسىّ ميفرمايد: گفته شده: حكمت بحقيقت و راستى رسيدن بعلم و دانش و محكم و استوار نمودن عمل و كردار است، و ظاهر و آشكار از اخبار آنست كه حكمت علوم و دانشهاى حق و درست سود دهنده است با عمل و رفتار طبق آنها (كه نتيجه آنها شناختن امام و دورى كردن از گناهان است) و گاهى حكمت اطلاق مى‏شود و عموميّت دارد بر علوم و دانشهاى رسيده از درگاه خداى تعالى بر بنده پس از عمل و رفتار بآنچه را كه ميداند.

رسول خدا (صلّى اللَّه عليه و آله) فرموده: از نيكوئى در اسلام مرد (هر مسلمانى) ترك و رها كردن او است آنچه را اراده نكرده و نخواسته است (مقصود او نبوده و بآن نيازمند نميباشد).

رسول خدا (صلّى اللَّه عليه و آله) فرموده: خوب مردى است مرد داناى بفقه (علم باحكام شرعيّه از روى ادلّه تفصيليّه) در دين (مقدّس اسلام) اگر باو نيازمند شوند (ديگران) سود ميبرند، و اگر باو نيازمند نشوند خودش سود ميبرد.

امير المؤمنين (رحمتهاى خدا بر او باد) بفرزندش محمّد (ابن الحنفيّة) فرموده: در دين فقيه و دانا شو، زيرا فقهاء و دانايان بفقه (باحكام شرعيّه) ارث برندگان پيغمبراند.

‏

بنادر البحار-ترجمه و شرح خلاصه دو جلد بحار الانوار،