با سلام

در این قسمت این منتقد مینویسد:

سوره نسا(۴) آیه ۲۵

و هر که وسعت و توانایی آن نباشد که زنان(آزاد) پارسای با ایمان گیرد

پس کنیزان مومنه که مالک آن شدید بزنی اختیار کنید و خدا آگاهتر است

بمراتب ایمان شما که اهل ایمان همه(زن و مرد) بعضی از جنس بعضی

دیگر (یعنی همه مومن) و در رتبه یکسانند٬ پس کنیزان مومنه با اذن

مالکش ازدواج کنید و مهر آن بدانچه معین شده بدهید کنیزکانی که عفیف

باشند نه زناکار و نه رفیق و دوست دار٬ پس چون شوهر کردند چنانچه عمل

زشتی از آنها سر زد بر آنها نصف عذاب زنان پارسای آزاد است٬ این حکم

(کنیزان را به زنی گرفتن) درباره کسی است که بترسد مبادا به رنج افتد

(بزحمت غروبت یا گناه زناکاری افتد) و اگر صبر کنید(تا وسعت یافته زنی

آزاد بگیرید) برای شما بهتر است و الله بخشنده و مهربان است.

که البته ترجمه درست آن این است:

 از شما کسانی که نمی توانند بازنان پاک وبا ایمان ازدواج کنند ،میتوانند با زنان که پاکنداز میان بردگان و کنیزان باایمان که خریده اند و در اختیار دارند ازدواج نمایند و وخدابه ایمان شما آگاهتر است همه اعضای یک بدنید و با آنها با اجازه صاحبانشان ازدواج کنیدو مهرشان را با خوبی به خودشان بدهید، به شرط اینکه پاکدامن باشند و به طور آشکارا مرتکب زنا نشوند و دوستان پنهانی نگیرند.پس در صورتی که شوهر انتخاب کرده باشند و مرتکب عمل زشتی بشوند ،نصف مجازات زنان آزاد را خواهند داشت.این (حکم ازدواج باکنیزان )برای کسانی است که می ترسند به زحمت بیفتند،ولی اگر از ازدواج خوداری کنید، برای شما بهتر است و خداوند آمرزنده مهربان است. 

نگاهی به تاریخ بردگی وکنیزی در قبل اسلام و در بین مردم غیر مسلمان (همانطور که قبلاً به طور فشرده عرض کردیم) مشخص می کند که این آیات برای کم اهمیت کردن مسئله کنیز ان و یا بی شخصیت کردن آنها نیست بلکه چون آنها در قبل و در بین جامعه یونان و مصر و اعراب وایرانیان اصلاً مطرح نبودند و دارای حق و امتیازی نبودند و بودن ونبودشان برای سایرین اهمیتی نداشته است این آیات سعی در شخصیت دادن به آنها دارد.

بله خدای تعالی برای افرادی درحال سخن گفتن بوده است که اگر روزی چندین نفر از این کنیزان را هم برای تفریح و سرگرمی می کشتند برایشان اهمیتی نداشته و اگر این چنین روحیه ای را بخواهی به طرف برابری و یکسانی حرکت دهی باید مقدماتی برایش در نظر بگیرید ونه فقط با اداء و حرف و شعار (مانند کشورهای و دینها دیگر)و بدون فکر و درایت عمل کنی.

در این راستا خدای تعالی در سوره نساء در آیات قبل و بعد این آیات در حال گوشزده مطالبی در مورد زنها و حریم آنها در مورد ازدواج و محرمیت ، می باشد که برای درک بهتر مطلب به بیان عنوانهای مطرح شده در این آیات با استفاده از ترجمه آیت الله دکتر سید حسن ابطحی می پردازیم:

1-ازدواج با زنان ومهرآنان (آیات 4و5)

2-سهم ارث(7و8و9و10...14)که در مورد به سهم ارث زنان هم پرداخته

3-حکم زنا و عذاب آن (15و16)

4-سفارش در خصوص زنان(19)

5-ازدواج مجددو مهر زنان(20و21)

6-ازدواج بانامادری (22)

7- زنهای که ازدواج با انها حرام است(23و24)

و درادامه این مطالب  با بیان ازدواج با کنیزان (آیه مورد بحث) به بیان مطلب شحصیت دادن به این قشر که تاکنون در جامعه مورد بی توجهای بوده اند می پردازد.

بلی اگر ما دقت کنیم می بینیم که سیر حرکتی دین اسلام برای مبارزه با استعمار انسان اگر چه دفعتاً نبوده است (آن هم به خاطر این که با شرایطی که این فرهنگ به جامعه داده بود، ممکن نبود)ولی تدریجاً وعملی بود .اسلام درابتدا شرایطی را فراهم کرد که بلال حبشی برده در درجه بالای از ایمان قرار گرفت و از اصحاب  پیامبر شد و همه مسلمان فهمیدند که ایمان امتیاز بالاتر از بردگی و یا آزادگی و یا حتی اربابی است، چرا که در همان زمان چه بزرگانی مانند ابوسفیان و هنده و سایر بزرگان قریش  بودند که کم ترین ارزشی برای اسلام نداشتند.

اسلام همچنین در آیه مورد بحث بعد از بیان مراتبی برای زنان ، ازدواج با کنیزان را در شرایطی که  حتی برای خودشان این که مطرح شوند وبه عنوان همسر قرار گیرند  غیر باور بود ،مطرح کرد.

خوب مشخص است که در اینجا مسئله نصف مجازات و تخفیفات این گونه که مطرح شده مربوط به نوع وضعیت فرهنگ حاکم بر مردم با آن دیدگاه لازم ومفید بوده .کنیزان زنان ستم دیده بودند که در دست اربابان و صاحبانشان رشد روحی ضعیف تری داشته اند و برای همین لازم بوده ضمن تربیت آنها ورود آنها را در محافل عادی جامعه به صورتی تدریجی و با تخفیف های که مستلزم وضعیت نابسامان آنها بوده ، همراه باشد . بلی اگر آنها در متن جامعه به طور جدی وارد میشدند کم کم شکل گرفته و

هدف اسلام که آزادکردن آنها از همه قید ها چه مادی و چه معنوی وروحی بوده محقق میشد. البته لازم به تذکر است که وجود ایمان قوی وروحیه بالا در بین همین قشر نیز باعث حرکت استثنائی نیز شده است مانند بلال

پس نکات مهم در مورد این آیه این است که :

ابتدا این آیه شرط ازدواج را ایمان و پاکی مطرح کرده است دقت کنید:

از شما کسانی که نمی توانند بازنان پاک وبا ایمان ازدواج کنند ،میتوانند با زنان که پاکنداز میان بردگان و کنیزان باایمان که خریده اند و در اختیار دارند ازدواج نمایند و وخدابه ایمان شما آگاهتر است.

در ادامه قرآن ضمن بیان یکسان بودن همه ،چه کنیز و چه آزاده: همه اعضای یک بدنید ابتدا شرط ازدواج  با کنیزان را بیان میکند: با آنها با اجازه صاحبانشان ازدواج کنید و سپس در مورد آنها به مومنین سفارش می کند:و مهرشان را با خوبی به خودشان بدهید،  سپس شرایطی راکه باید  درمورد تقوا داشته باشند بیان میکند  به شرط اینکه پاکدامن باشند و به طور آشکارا مرتکب زنا نشوند و دوستان پنهانی نگیرند.که این به علت  همان فرهنگ حاکم برا آن زمان (قبل از ظهور اسلام)میباشد که برای کنیزان دوست پنهانی را مجاز می دانسته و یا  حتی زنا کنیزان به دستور صاحبانشان را بد نمی دانستند.

وسپس با اشاره به گروه از کنیزان که امکان دارد به خطا بروند،می فرماید: پس در صورتی که شوهر انتخاب کرده باشند و مرتکب عمل زشتی بشوند ،نصف مجازات زنان آزاد را خواهند داشت.  ودر انتها می فرماید:این (حکم ازدواج باکنیزان )برای کسانی است که می ترسند به زحمت بیفتند،ولی اگر از ازدواج خوداری کنید، برای شما بهتر است و خداوند آمرزنده مهربان است. 

در مورد این قسمت آخر آیه  شریفه (مسئله  بهتر دانستن از خوداری ازدواج باکنیزان) باز هم مربوط به شرایط بردگان و کنیزان در آن زمان بوده است ،که آنها عبارتند از:

الف- در این آیه به اتفاق بیشتر مفسرین واحکام درمورد کنیزان (که بیان میکند حکم صاحب کنیز و کنیز نوعی عقد است) و همچنین متن خود آیه (با آنها با اجازه صاحبانشان ازدواج کنید) ،منظور از ازدواج با کنیزان ،کنیزان دیگران است .که این خود باعث ایجاد مشکلاتی در بعد از ازدواج برای زوج میشود .

ب-به دلیل فرهنگ مردم وبرداشت آنها از این ازدواج مشکلاتی برای این ازدواجها رخ می داد.

ب-به همان دلیل فقر روحی و مالی کنیزان ثمر ،این ازدواجها ،که فرزندان باشند در شرایط خوبی نمیبود ند.

البته همانطور که گفتیم اینها جو حاکم بر اکثریت قشر برده و کنیز در زمان ابتدای تسلط اسلام بوده است .وگرنه استثنائات همیشه بوده اند.

ادامه دارد